W 1596 roku na statku „Disocovery” płynął Willem Barents, wielki i znany podróżnik w celu odkrycia przejścia Północno-Wschodniego do Indii przez wody Oceanu Arktycznego. Przepływając 80° szerokości geograficznej północnej zauważył niegościnne, zdradliwe brzegi nowego lądu najeżone górami, z przeogromną ilością zdradliwych podwodnych skał. Odkrytemu lądowi nadał więc nazwę Spitsbergen, co można tłumaczyć „Kraj Ostrych Gór”. Tak pewnie wyglądało oficjalne odkrycie tego lądu, ale pewnie nie wiązało się z pierwszym człowiekiem w tym rejonie. Rejon ten stał się z czasem bazą dla wielorybników. Po wytrzebieniu większości wielorybów na lądzie zaczęli się pojawiać łowcy fok. Oni także zabrali z Arktyki to co chcieli, wynosząc się z tych rejonów gdy liczba ssaków morskich spadła tak, że polowania przestały być opłacalne. Przyszedł więc czas dla traperów polujących na niedźwiedzie, lisy i renifery dla ich skór i zbierających puch ptaków lęgowych. Działalność traperska praktycznie zakończyła się w 1973 roku po wprowadzeniu zakazu polowania na niedźwiedzie.
W między czasie, na przełomie XIX i XX wieku motywacją do dalszej eksploatacji Spitsbergenu okazało się odkrycie bogatych złóż, między innymi węgla kamiennego. Od tej pory zaczyna się nowa karta w historii tej wyspy. Nadszedł czas rozwoju przemysłowego i licznych kopalni zakładanych w tym rejonie. Jednak i z tych wszystkich kopalni pozostały tylko trzy, dwie norweskie (w Longyearbyen i Sveagruva) i jedna rosyjska (w Barentsburgu). 9 lutego 1920 roku w Wersalu podpisano Traktat Spitsbergeński, na mocy którego Norwegia uzyskała zwierzchnictwo terytorialne nad archipelagiem, a wszyscy inni jego sygnatariusze prawo do prowadzenia działań gospodarczych na tym terytorium, wykożystywania jego bogactw naturalnych i prowadzenia badań naukowych. Do dziś traktat podpisały 54 państwa w tym także Polska w 1931 roku. Aktualnie Spitsbergen przeżywa kolejny renesans zainteresowania ludzi swoimi dobrami. Tym razem są dobra przyrodnicze i cele poznawcze. Ze względu na delikatność ekosystemów polarnych badania naukowe oraz turystyka jest bardzo dokładnie monitorowana i regulowana przez gubernatora wyspy.